Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri

aşık edebiyatı nazım biçimleriÂşık edebiyatı nazım tür ve çeşitleri çoğunlukla sözlü ürünlerdir. Ancak şehirde yaşamış, okumuş yazmış olan âşıklarla günümüzde yaşamakta olan âşıklar şiirlerini yazarlar.

1. Koşma

Âşık edebiyatında en çok sevilen ve kullanılan nazım şeklidir.

Dört dizeli bentlerden oluşur.

Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.

11’li hece ölçüsüyle (6+5 ya da 4+4+3 duraklı olarak) yazılır/söylenir. 4+3 ve 4+4 kalıbıyla söylenmiş koşmalar da vardır.

Şair son dörtlükte mahlâsını söyler.

Uyak düzeni abab cccb dddb... şeklindedir. İlk dörtlüğün uyak düzeni xbxb ya da aaab şeklinde de olabilir.

Koşmalar genellikle lirik konularda söylenir.

Aşk, güzellik, tabiat, sevgi vb konular işlenir.

Koşmalar konularına göre güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt gibi nazım türleri içerir.

Karşılıklı konuşma (dedim-dedi) biçiminde olan koşmalar da vardır.

Ziyadeli koşmalara ayaklı koşma denir: ab(b)ab(b) cccb(b) dddb(b) ...

Önemli koşma şairleri Köroğlu, Pir Sultan Abdal, Karacaoğlan, Gevherî, Erzurumlu Emrah, Âşık Ömer.

2. Semai

Aruzla ve heceyle yazılan olmak üzere iki türlü semai vardır.

Heceyle yazılanlar koşmaya benzer.

Tek fark dizelerin hece sayısıdır.

Semai sekizli kalıpla yazılır.

Kendine özgü bir ezgiyle söylenir.

Dörtlüklerden oluşur.

Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.

Uyak düzeni aynıdır.

Sevgi, güzellik, ayrılık ve doğa konularını işler.

Karacaoğlan ve Erzurumlu Emrah bu alanda meşhurdur.

3. Varsağı

Toroslardaki Varsak (Avşar) boyunun özel bir ezgiyle söylediği türkülerden geliştirilmiş bir nazım biçimidir.

Kendine özgü bestesi vardır.

Epik şiirlerdir.

Sert, yiğitçe bir söyleyişi vardır.

Hayattan ve talihten şikâyet gibi konular da işlenir.

Hecenin 8’li kalıbıyla yazılır.

Genellikle “bre, bre hey, hey, be hey” gibi ünlem sözcüklerine yer verilir.

Kafiyelenişi koşmayla aynıdır.

Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.

Dadaloğlu ve Karacaoğlan varsağılarıyla ünlü iki şairdir.

4. Destan

Âşık şirinin en uzun nazım biçimidir. (Anonim destanlardan farklıdır.)

Dörtlüklerden oluşur.

Dörtlük sayısı konuya göre değişir. Kimi destanlarda yüzü geçer.

Savaşlar, kahramanlıklar, ayaklanmalar, kıtlıklar, doğal afetler, salgın hastalıklar, eşkıya ve ünlü kişilerin serüvenleri, gülünç olaylar, toplumsal taşlama ve eleştiri, atasözleri, hayvanlar destanlara konu olur.

Destan koşma gibi kafiyelenir: abab cccb dddb... İlk dörtlüğün uyak düzeni: xbxb şeklinde de olabilir.

Hecenin daha çok on birli kalıbıyla yazılır/söylenir. Sekizli kalıpla söylenenler de vardır.
Destanların kendine özgü bir ezgisi vardır.

Destanda da şair son dörtlükte mahlâsını söyler.

Seyranî ve Âşık Ömer bu alanda ünlüdür.


3 yıl 4 ay önce eklendi

Seferi namazı nasıl kılınır? Hangi çiçek ne zaman ekilir? Yeşilay haftası şiirleri Türk kimdir? Tarih bizi çağırıyor! Türkiye'nin illeri ve bölgeleri renkli harita Osmanlı Devleti'nin Padişahları En ilginç bilimsel deneyler Dünyaca ünlü Gizli Kalmış Hazineler 2015 Aşure günü tarihi Mide yanması nedir, mide yanması nasıl tedavi edilir? Kadir Suresi, Türkçe Okunuşu ve Anlamı Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri Güneş ile ilgili Atasözleri Higgs Bozonu Nedir? Sorularla Higgs Bozonunu Tanıyalım Tekerleğin icadı, Tekerleğin Bulunuşu Hangi ayda hangi balık avlanır PHP $_SERVER global dizisi, değişkenleri ve kullanımı Bilgisayarın tarihçesi, geçmişten günümüze bilgisayarlar DNS nedir, Open DNS 2014 IP Adresleri Necmettin Erbakan Hayatını Kaybetti! Riemann Hipotezi