Adalet nedir, adalet türleri nelerdir, hangi adalet türü bize uygun?

Adalet nedir?Adalet, çok küçük yaşlarımızdan beri karşılaştığımız en önemli karar verme araçlarımızdan birisidir. Ama bu adil değil, ama benim dışımda herkeste var, kardeşim daha fazla aldı, suçsuz yere cezalandırılıyorum, ... Bu ve benzeri soruları hatırladınız değil mi?

Adalet çoğu zaman eşdeğer davranmak, herkese eşit şans tanımak gibi anlamlara gelir. Adil olmak ve adaletsizliğe sebep olacak haksızlıklardan kaçınmak olarak da açıklayabiliriz. Bu gibi genel tanımlardan herkes kendisine göre yorum çıkartabilir. İnsanların algısı düşünüldüğünde, genel olarak adaleti üç farklı başlık altında toplayabiliriz: eşitlik, haketme, ihtiyaç.

Eşitlik


Bu adalet türü herkese eşit miktarda verme anlamına gelmektedir. Elimizdeki bir kaynağı paylaşacak kişilere hiçbir önkoşul gözetmeksizin denk bir şekilde dağıtmamızı sağlar. Bu adalet türüne paylaşma adaleti de denilir.

Haketme


Bu adalet türünde çalışma miktarı da gözönünde bulundurulmakta ve daha çok çalışana daha çok uğraşana hakettiğinin karşılığı verilmektedir. Bununla birlikte, çalışma dışında özel yetenekleri olan kişiler de daha fazla alabilmektedir. Birisi daha yetenekli, daha zeki, daha güçlü olduğunda diğerlerinden daha fazla alabilirken; daha yeteneksiz, cahil veya zayıf olduğunuzda size düşen adalet miktarı da azalacaktır. Bu adalet türüne kişilere/çalışmaya/yeteneğe göre adalet de denilir.

İhtiyaç


Bu adalet türünde ise yetenekten çok ihtiyaç, yetersizlik ve empati ön plana çıkmaktadır. Gücü olmayan, güçsüz, çelimsiz kişilere haketme adaletinde hakettiklerinden daha fazlasının verilmesini daha mantıklı ve adil olarak değerlendirir. İnsanların bazı yetenekleri doğuştan verildiğinden, empati yapıldığında gerekli olduğu düşünülen bir adalet yöntemidir. Bu adalet türüne sosyal adalet de denilir.

Gördüğünüz üzere, adaleti üç farklı şekilde değerlendirmek mümkündür. İnsanların ihtiyacına göre, çalışmalarına ve yeteneklerine göre ve eşitlikçi bir şekilde. Günlük yaşamımızda karşılaştığımız problemlerde her zaman doğru olarak kullanabileceğimiz bir adalet türü henüz belirlenememiştir. İnsanlar çoğunlukla, ihtiyaçları ve çalışma miktarını da değerlendirdikten sonra eşitliğe yakın bir adalet seçimi yapmaktadırlar.

Burada, oyun teorisinde geçen en güzel örneklerden birini açıklayalım: İki çocuğunuz olduğunu düşünün. Onlara bir pasta aldınız ve üstünde değişik meyveler bulunmakta. Pastayı nasıl kesmelisiniz ki çocukların ikisi de adaletli bir pay aldıklarını düşünsün. Oyun teorisinden gelen en uygun çözüm, pastayı çocuklardan birine kestirip diğerine de istediği parçayı seçme hakkı tanımaktır. Bu şekilde her ikisi de memnun olabilir.

Son lafımızı da diyelim ve konuyu bağlayalım: Adalet kavramı büyük oranda diğerleri ile yapılan kıyaslamalar sonucu ortaya çıkan sosyal bir kavramdır. Olaylara empati ile bakılabildiğinde, yani kendimizi karşımızdakinin yerine koyabildiğimizde daha adil kararlar vermek çok daha kolay olacaktır. Burada yeri gelmişken Orhan Baba'ya da bir referans atalım: Daha adil bir dünya için, batsın bu dünya :)))


5 yıl 8 ay önce eklendi

Yapılan terbiyesizliklerin ardından yeni Hollanda bayrakları Avusturya'nın Wiener Neustadt şehrinde Türk bayrağı asma yasağı Bireysel Emeklilik Sistemi ve %25 Devlet Katkısı Siyaset ve çark etme sanatı Ülkelerin yoksulluk sınırlarının kıyaslanması Adalet nedir, adalet türleri nelerdir, hangi adalet türü bize uygun? Samsung Galaxy S3 ile Galaxy S3 Mini Modellerinin Karşılaştırılması Sırp kasabı beraat etti, Boşnaklar şokta İncirlik'e yeni bombanın faturası kime kesilecek? Kore devinden gazilerimize vefa! 2.5 milyar dolarlık robot! Uzayda teorileri altüst eden enerji Bulgaristan'ın ilk Müslüman cumhurbaşkanı adayı Türkan Eroğlu Mydream Koktely Organizasyonu: Tam bir Rezalet Libya'da NATO'nun sivil bölgelere saldırısında 15 kişi öldü Türkiye Cumhuriyeti tarafından Bulgaristan'daki öğrencilere verilen yükseköğretim bursları Trablus'a yapılan NATO bombardımanında 29 kişi öldü NATO'dan hava saldırısı: 14 ölü, 6 yaralı 'E-kitap'lar basılı kitapları bitirebilir mi? Dış Borç Hakkında Kısa Kısa Bilgiler
1
2
3
4
5
6
7